ĐỌC VUI VÀ SUY NGHĨ

Cổ vũ lòng yêu thích các trò chơi hữu ích cho sự luyện tập trí óc trong cộng đồng người Việt

CP199 – Trăng rằm mà lại không trong


Tác giả:  Bình Nguyên (280915)


Tuy ngày thu phân đã tới từ 23 tháng 9, Paris vẫn chưa thực sự vào thu. Cây cỏ vẫn còn xanh, trời vẫn còn trong, trăng rằm ban đêm còn sáng tỏ, lại còn sáng hơn cả lệ thường.
Trung thu năm nay, trên bầu trời một phần Âu Mỹ hiện ra một cảnh tượng đặc biệt : trăng thu to lớn, sáng trắng khác thường lại thêm có nguyệt thực làm trăng hiện ra màu đỏ gạch. Hiện tượng hiếm hoi này chỉ nhiều năm mới có một lần, nên đã được các cơ quan truyền thông và những người trong giới hâm mộ thiên nhiên chú ý.
Trăng rằm sáng to
Thông tin thiên văn cho biết rằm tháng tám ta, vào đêm chủ nhật 27-09-2015, trăng ở gần Trái Đất nhất, tại cận điểm trên quỹ đạo ellipse mà Trái Đất là tiêu điểm. Nhìn mặt trăng thấy to hơn 14 % và sáng hơn 30 %, được gọi là ”siêu trăng”.

image002(Hình internet)

Tuy không hâm mộ nhưng nhân vì trằn trọc, lúc nửa đêm ra coi ‘’gương nga chênh chếch dòm song’’, quả thật thấy ánh trăng chiếu qua cửa sổ sáng như có đèn rọi vào.

Nguyệt thực toàn phần

Vài tiếng đồng hồ sau, vào gần 5 giờ sáng, lại có nguyệt thực toàn phần đặc biệt. Trái Đất che khuất ‘’ăn’’ Mặt Trăng. Nhưng nhìn Mặt Trăng sau khi thấy tối đen thì thấy trăng màu đỏ gạch.
Muốn tìm hiểu cảnh tượng này, tưởng cũng cần phải nói chút ít về sự chuyển vận của các thiên thể và ít định luật về sự truyền ánh sáng.
Mặt Trăng được chiếu sáng do Mặt Trời. Ở Trái Đất, ta nhìn thấy Trăng màu trắng ngà sữa do phản chiếu.
Mặt Trăng di chuyển quanh Trái Đất, có lúc Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng sắp thẳng hàng, Mặt Trăng bị Trái Đất che khuất, khi đó có nguyệt thực. Hình vẽ cho thấy có 5 giai đoạn : (1) Mặt Trăng ở ngoài, còn được Mặt Trời chiếu sáng, ta thấy màu trắng ; (2) Mặt Trăng vào vùng bán ảnh (pénombre), một phần màu trắng bị mờ đi, ta thấy trăng khuyết; (3) Mặt Trăng vào bóng của Trái Đất, bị che khuất hoàn toàn ánh Mặt Trời trực tiếp; (4) Mặt Trăng sang vùng bán ảnh và (5) ra khỏi vùng bán ảnh, hết nguyệt thực.

image004

image006(Hình internet)

Khi có nguyệt thực toàn phần, Trăng không đen như khi nhật thực mà lại có màu đỏ giống như khi thấy mặt Trời mọc hay mặt Trời lặn. Cảnh tượng thật ngoạn mục.

image008(Hình internet)

Đó là khi nguyệt thực toàn phần, mặt Trăng bị Trái Đất che khuất đại đa số những tia sáng truyền trực tiếp, nhưng nhận được một số ít những tia truyền tới ven biên Trái Đất qua khí quyển, và bị khúc xạ. Ánh sáng từ Mặt Trời là ánh sáng trắng, tích hợp bởi nhiều màu từ tím-xanh-lục đến vàng-cam-đỏ, những tia truyền ven biên này mất đi một phần vì tán xạ ra các phương khác do các phân tử vật chất trong khí quyển. Lượng ánh sáng tán xạ tỉ lệ nghịch với luỹ thừa 4 của độ dài sóng, nên làm mất đi những màu xanh-tím (sóng ngắn), chỉ còn lại màu vàng-cam-đỏ (sóng dài) truyền trực tiếp đến Mặt trăng. Sắc đỏ này không cố định, mà tuỳ thuộc vào thành phần của khí quyển.
Đấy cũng là nguồn gốc tại sao ta thấy trời xanh (do nhìn ánh sáng tán xạ), và Mặt Trời đỏ khi mọc và khi lặn nếu ta nhìn trực tiếp mặt Trời lúc bình minh hay lúc hoàng hôn.

Nguyệt thực đặc biệt này rất hiếm thấy, quan sát được trên trời Âu Mỹ Úc, xẩy ra năm 1982 và lần tới phải đợi năm 2033.

Bình Nguyên

 
%d bloggers like this: