ĐỌC VUI VÀ SUY NGHĨ

Cổ vũ lòng yêu thích các trò chơi hữu ích cho sự luyện tập trí óc trong cộng đồng người Việt

CP204 – Một cách định ngày trong tuần nhanh chóng

 

Trong các buổi họp mặt vui vẻ giữa bạn bè, một trò chơi thường được nêu lên là câu hỏi làm sao biết được ngày sinh của mọi người rơi vào ngày nào trong tuần. Trong bài viết nầy, Thuận Hoà xin trình bày một trong nhiều phương pháp có thể giúp trả lời nhanh chóng câu hỏi đó.

Trước hết, ta phải nắm vững những chi tiết căn bản liên quan đến ngày tháng như sau:

Năm nhuần (tháng Hai có 29 ngày) khi chia đúng cho 4 (tức là khi có 2 số chót chia đúng
cho 4), trừ năm chia đúng cho 100 (2 số chót là 00) nhưng không kể năm chia đúng cho 400.
Thí dụ: Năm 1900 không nhuần nhưng năm 2000 nhuần

Một chi tiết mới mà ít người biết là:

Trong một năm, các ngày 4/4 (ngày 4 tháng Tư), 6/6, 8/8. 10/10, 12/12 và
các ngày: 9/5, 5/9, 7/11, 11/7 và ngày cuối cùng của tháng Hai đều rơi vào cùng
một ngày
trong tuần. Ngày đó, tạm gọi là “Ngày đặc biệt” (NDB) của năm.

Thí dụ: NDB của năm 2014 là Thứ Sáu, 2015 là Thứ Bảy và 2016 là Thứ Hai.

Biết NDB của năm, ta có thể suy ra nhanh chóng ngày trong tuần của các ngày khác trong năm đó. Thí dụ: Biết NDB của năm 2015 là Thứ Bảy, ta có thể suy ra:

– 9/4 là Thứ Năm    (9 – 4 = 5, 4/4 Thứ Bảy + 5 ngày = Thứ Năm),
– 29/6 là Thứ Hai   ( 29 – 6 = 23 chia 7 dư 2, 6/6 Thứ Bảy + 2 ngày = Thứ Hai),
– 18/8 là Thứ Ba     (18 – 8 = 10 chia 7 dư 3, 8/8 Thứ Bảy + 3 ngày = Thứ Ba)

Một tính chất quan của NDB là:

Từ một năm đến năm tiếp theo, NDB của năm tăng thêm 1 ngày nếu năm tiếp
theo không  
nhuần hay 2 ngày nếu năm tiếp theo nhuần.

Thí dụ:    NDB của 2014 là Thứ Sáu => NDB của 2015 là Thứ Bảy
NDB của 2015 là Thứ Bảy => NDB của 2016 là Thứ Hai (cộng thên 2 ngày vì năm 2016 nhuần)

Định số năm nhuần giữa 2 năm cho sẵn.

Ta biết một chu kỳ năm nhuần là 4 năm. Công thức tính số năm nhuần N giữa 2 năm A và B sau năm 1901, giả sử A < B, được tính như sau. Vì ta chỉ cần số năm nhuần sau A (từ A+1 trở đi), nên ta thay A bằng A’ với A’ là số chia đúng cho 4 đi tiếp sau số A và thay B bằng B’, B’ là số chia đúng cho 4 đi ngay trước hay chính số B A’ > A, B’ ≤ B

Công thức để tính số năm nhuần sau số A đến B là:

N = [(B’ – A’) / 4 ] + 1

Thí dụ:  Giữa 2 năm 2010 và 2025 có [(2024 – 2012) / 4] + 1 = 4    năm nhuần
Giữa 2 năm 2007 và 2021 có [(2020 – 2008) / 4] + 1 = 4     năm nhuần
Giữa 2 năm 2006 và 2029 có [(2028 – 2008) / 4] + 1 = 6    năm nhuần

Tìm Ngày đặc biệt NDB của một năm bất kỳ

Giả sử ta đã biết NDB a của một năm A nào đó gọi là năm gốc và ta muốn biết NDB của một năm B nào đó.

Theo tính chất quan trọng của NDB, ta có thể tìm như sau:

a) Tính số năm từ năm A đến năm B, không kể năm A:    S = B – A
b) Tính số năm nhuần giữa 2 năm A và B, không kể A dù A có nhuần hay không
N = [(B’ – A’) / 4 ] + 1 A’ , B’ nhuần  và     A’ > A, B’ ≤ B
c) Tính số NDB tăng lên khi đi từ năm A đến năm B:       T = S + N
d) Chia T cho 7 để có dư số x:    T / 7 = bs7 + x
e) NDB b của năm B là NDB a của năm A + cộng thêm x ngày.

Thí dụ 1:     NDB của năm 2008 là Thứ Sáu. Tìm NDB của năm 2022.

a) S = 2022 – 2008 = 14 năm
b) N = [(2020 – 2012)/4] + 1 = 3 năm nhuần
c) T = S + N = 14 + 3 = 17
d) T/7 = 17/7 = 2×7 + 3 => x = 3
e) NDB a của năm 2008 là Thứ Sáu

=> NDB b của năm 2022 là Thứ Sáu + 3 ngày = Thứ Hai

Thí dụ 2:      NDB của năm 2010 là Chủ nhật. Tìm NDB của năm 2024.

a) S = 2024 – 2010 = 14 năm
b) N = [(2024 – 2012)/4]| + 1 = 4  năm nhuần
c) T = S + N = 14 + 4 = 18
d) T/7 = 18/7 = 2×7 + 4 => x = 4
e) NDB a của năm 2010 là Chủ nhật

=> NDB b của năm 2024 là Chủ nhật + 4 ngày = Thứ Năm

Ngày trong tuần của một ngày đó trong năm, thí dụ như ngày và năm sinh, có thể suy ra từ NDB của năm đó. Thí dụ: NDB của năm 2008 là Thứ Sáu thì ngày 12 tháng 8 năm 2008 là Thứ Ba
(12/8 – 8/8 = 4 ngày. NDB của năm 2008 là Thứ Sáu, cộng thêm 4 ngày là Thứ Ba).

NDB của một năm suy ta từ NDB của một năm gốc. Người chơi phải chọn sẵn và nhớ nhiều năm gốc để tính toán cho nhanh. Một vài năm gốc như sau:

1904 NDB: Thứ Hai      1950 NDB: Thứ Ba               1980 NDB: Thứ Sáu
2000 NDB: Thứ Ba       2010 NDB: Chủ nhật           2020 NDB: Thứ Bảy

Thuận Hoà
Sydney 2015

 
%d bloggers like this: