ĐỌC VUI VÀ SUY NGHĨ

Cổ vũ lòng yêu thích các trò chơi hữu ích cho sự luyện tập trí óc trong cộng đồng người Việt

SKY253 – Tác hại của Rượu



Trong đạo Phật, ngũ giới là năm hành vi nền tảng được Đức Phật chỉ dạy để mọi người thực hiện nhằm ngăn ngừa những điều ác có tác dụng gây thiệt hại cho mình cho người và trưởng dưỡng những điều thiện có thể làm lợi mình lợi người. Năm hành vi nền tảng đó là: Không sát sinh, không trộm cướp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Năm giới rất cụ thể và tưởng chừng đơn giản, nhưng suy đi ngẫm lại là con đường hiệu quả thoát khổ, có thể tạo nên hạnh phúc cho mỗi con người, cho từng gia đình và cho cả xã hội.

Riêng giới thứ năm, vào thời Đức Phật sống, người ta chỉ chứng kiến tệ nạn nghiện rượu tàn phá thân tâm của nhiều người, đã làm băng hoại hạnh phúc của biết bao gia đình. Khi đó chưa có các chất gây nghiện khác nên Đức Phật đã đề ra giới thứ năm là “Không uống rượu”. Trong thời đại ngày nay, ta cần hiểu rộng giới thứ năm là “Không dùng chất gây nghiện”, bởi vì, không chỉ có rượu là chất gây nghiện mà nhiều chất gây nghiện khác đang làm khổ sở biết bao nhiêu người. Trong bài viết này, xin bàn về những những ngộ nhận về tác dụng và tác hại của rượu, đặc biệt về bia cũng là một loại rượu thấp độ, làm cho nhiều người tưởng lầm, không cảnh giác và sa vào thói quen uống bia rượu để thấy vui khoái ban đầu nhưng rồi chuốc khốn khổ về sau.

image001

1/. Bia có phải là một loại nước giải khát vô hại có thể dùng nạp năng lượng và chất bổ dưỡng cho cơ thể?

“Bia” là tiếng Việt dùng để chỉ loại thức uống có lẽ có nguồn gốc từ bière trong tiếng Pháp do người Pháp mang thức uống này tới Việt Nam trước tiên, vào cuối thế kỷ 19; mặc dù chữ beer trong tiếng Anh du nhập vào Việt Nam sau này nhưng có âm giống “bia” hơn. Bia là một trong các đồ uống lâu đời nhất mà loài người đã tạo ra, có niên đại ít nhất là từ thiên niên kỷ 5 trước Tây lịch. Thành phần chính của bia là nước (chiếm 80-90%), lúa mạch đã mạch nha hóa, hoa bia (houblon) và men bia. Riêng men bia (là nấm men Saccharomyces cerevisiae hoặc Saccharomyces uvarum) sẽ chuyển hóa đường thu được từ hạt ngũ cốc và tạo ra cồn và thán khí (CO2). Các thành phần khác, chẳng hạn các chất tạo mùi vị hay các nguồn tạo đường khác (ngô, lúa gạo), được thêm vào như là các phụ gia. Các nhà sản xuất bia lớn ở Mỹ sử dụng tương đối nhiều các phụ gia để sản xuất bia rất ít hương vị với nồng độ cồn 4-5% theo thể tích. Tùy theo loại bia, nồng độ cồn trong bia có thể thấp khoảng 2% và cao tới 14%. Một số nhà sản xuất bia còn đưa ra loại bia chứa tới 20% cồn.

Bia và rượu cao độ có cung cấp năng lượng nhưng lại là năng lượng “vô bổ”, tạo phản ứng đốt cháy trong cơ thể để người uống rượu bia có cảm giác nóng bừng lên thôi, chứ không thêm sức lực. Người uống rượu bia thấy nóng, có vẻ chịu được rét nhưng xin lưu ý hiện tượng có cảm giác nóng bừng là do rượu làm dãn mạch máu (uống thấy mặt đỏ là vậy), có tác dụng tải nhiệt qua da chứ không làm tăng thân nhiệt để chịu lạnh rét. Chính hiện tượng này làm người uống rượu bia dễ mất cảnh giác không sợ lạnh, ngủ mình trần rất dễ bị cảm lạnh mà nhiều người gọi là “trúng gió”. Người hay uống bia rượu nên lưu ý hiện tượng này để đừng uống say xỉn quá, ngủ bạ đâu đó, không có sự che đấp cần thiết đưa đến bệnh hoạn.

Bia có chứa một số dinh dưỡng như acid amin, vitamin và chất khoáng nhưng hàm lượng rất ít, không thể nào gọi là có giá trị dinh dưỡng cao. Nếu chỉ uống bia không thôi trong một thời gian chắc chắn sẽ bị suy dinh dưỡng. Một số người sau một thời gian uống bia mập ra tưởng rằng do bia, không đâu, chính do các bữa ăn thịnh soạn ăn kèm theo cung cấp các chất bổ dưỡng đấy.

Vì thế, cho rằng bia là một loại nước giải khát vô hại có thể dùng nạp năng lượng và chất bổ dưỡng cho cơ thể là hoàn toàn ngộ nhận.

Rượu và bia khác nhau ở chỗ chứa độ cồn khác nhau. Chất làm người ta say xỉn chứa trong rượu và cả trong bia là ethanol tức cồn ethylic. Rượu chứa cồn cao độ, như rượu đế hay Whiskey chứa cồn 40 % hay trên, trong khi bia chứa cồn thấp độ, thông thường chứa 2-5% như đã nói ở trên. Bởi chứa cồn thấp nên người ta dễ hiểu lầm uống bia nhiều chẳng việc gì; thật ra, uống bia quá nhiều là không tốt, ta cần xem bia là người bạn nham hiểm.

image002

2/. Vì sao phải xem rượu bia là kẻ nham hiểm?

Do ngộ nhận, rượu bia được xem là người bạn hiền hậu dễ thương; vì thấy trước mắt, khi được uống vừa đủ, người uống sẽ được kích thích ăn ngon miệng, tinh thần phấn chấn, dễ bắt chuyện, trao đổi vui vẻ, cởi mở với nhau trong các buổi tiệc tùng. Nhưng thực chất, rượu bia cần được xem là kẻ nham hiểm bởi vì nó dễ gây ngộ nhận làm cho người ta tưởng uống rượu nhiều, uống quá độ cũng không sao nên uống vô độ đến độ trở thành nạn nhân của sự tác hại của rượu bia. Tất cả các thức uống có rượu đều chứa cồn, từ rượu cao độ chứa rất nhiều cồn là rượu đế đến bia nhẹ “đô” hơn vẫn chứa lượng cồn đáng kể. Đối với cơ thể ta, cồn được xem như là chất độc không hơn không kém.

Sau khi uống rượu bia khoảng 15 phút, một nửa lượng cồn chứa trong rượu bia đã được hấp thu vào máu và phân phối đều khắp cơ thể. Sau khoảng 1 giờ thì toàn bộ rượu sẽ được hấp thu. Rất nhanh chóng, rượu vượt qua hàng rào máu não để tác động lên hệ thần kinh trung ương. Trước hết, chức năng phán đoán và suy luận của vỏ não bị tác động. Sau đó đến chức năng cảm giác và phối hợp các động tác bị ảng hưởng nặng nề. Nếu cứ tiếp tục uống, nồng độ rượu sẽ tăng dần lên trong máu và gây hại từ mức độ nhẹ đến nặng. Khi uống với mức độ vừa phải, nồng độ rượu trong máu (Blood Alcohol Concentration: BAC) ở mức 0,5g/l (0,05%) người uống rượu có cảm giác lâng lâng dễ chịu; phải chăng vì thế mà tại Na Uy người ta giới hạn nồng độ giới hạn cho phép người lái xe ở mức 0,05% là tối đa? Khi BAC tăng đến phạm vi 0,5-1,5g/l (0,05-0,15%), người uống rượu bắt đầu mất sự kiểm soát bản thân. Khi BAC = 1,5-2,g/l (0,15-0,2%) cơ thể bắt đầu bị ngộ độc; BAC = 3-4 g/l (0,3-0,4%): hôn mê, BAC trên 4 g/l (>0,4%): tử vong. Liều độc của rượu thay đổi theo sự dung nhận của từng người có người mạnh “đô” uống rất nhiều rượu chẳng bị việc gì, nhưng có người chỉ uống vài hớp rược là mặt đỏ bừng gần như say xỉn), liều độc thường là 420-560g rượu nguyên chất/người nặng 70kg.

Khi uống thức uống có cồn, rất nhiều cơ quan trong cơ thể ta phải làm việc cật lực để giải độc và thường là thích ứng với sự độc này. Rượu bia là kẻ nham hiểm bởi vì nó không làm cho kẻ uống nó ngộ độc tức khắc (trừ trường hợp ngộ độc nặng như kiểu uống rượu dỏm chứa độc chất methanol đưa đến tử vong) mà phá hủy cơ thể người dùng nó một cách ngấm ngầm, để đến lúc nào đó trở thành người nghiện rượu gục xuống trong cơn bạo bệnh không thể cứu chữa được. Cơ quan chịu tác động nhiều nhất của rượu là hệ thần kinh trung ương (uống rượu lâu dài sẽ bị nghiện rượu là bệnh được xếp vào nhóm “bệnh tâm thần” ngang hàng của nghiện ma túy), kế đến là gan (dễ bị xơ gan), rồi đến dạ dày tá tràng (bị viêm loét dạ dày-tá tràng, xuất huyết tiêu hóa), v.v…

Về tác hại của rượu bia đối với sức khỏe tâm thần, ở nước ta trong năm 2010 đã có thống kê tại Viện sức khỏe tâm thần TW cho thấy cứ 100 bệnh nhân nhập viện trị bệnh tâm thần thì có 14 người có liên quan đến rượu. Các biểu hiện thường gặp của bệnh nhân có vấn đề sức khỏe tâm thần liên quan đến rượu là loạn thần, có biểu hiện hoang tưởng hoặc bị ảo giác, bạo lực với người thân, dễ gây gỗ với gia đình và người xung quanh.

Đặc biệt ở người nghiện rượu lâu năm nếu đột ngột ngưng không uống rượu sẽ bị một loại rối loạn tâm thần rất nặng nề gọi là cuồng sảng rượu cấp (delirium tremens). Triệu chứng rối loạn xảy ra khi người nghiện không tiếp tục uống rượu 1-3 ngày (còn được gọi là hội chứng cai rượu) như: lú lẫn tâm thần, run tay, ảo thị giác (như thấy rắn, côn trùng bò trong người của mình), mất nước, rối loạn chất điện giải, lên cơn co giật, rối loạn tim mạch trầm trọng… Trường hợp này phải được chữa trị tại bệnh viện.

image003

3/. Người ta thường cho rằng rượu bia là chất kích thích, đưa đến hứng khởi trong làm việc, mạnh dạn trong hành động, hay uống rượu bia thì cánh đàn ông sẽ có hứng và “mạnh” thêm trong họat động tình dục. Có phải đúng như thế không?

Nhiều người trông thấy kẻ uống rượu bia như bị “kích thích”, nói năng có khi bất chấp, dám có những hành động bình thường không dám làm nên tưởng rằng rượu có tác dụng “kích thích”. Thực ra, rượu bia chỉ có tác dụng “ức chế” (trong Dược lý học, rượu được xếp vào nhóm thuốc gây mê tức nhóm thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương). Rượu bia ức chế vùng vỏ não điều khiển sự tự chủ, biết kiềm chế của chúng ta. Nếu vùng vỏ não này bị ức chế, ta sẽ tung hê, dám làm những việc trước đây không dám làm và cứ tưởng là bị kích thích .Uống nhiều rượu bia sẽ làm tê liệt hệ thần kinh tự chủ, sự phán đoán và ý thức đạo đức. Hậu quả tất nhiên của việc lạm dụng rượu bia sẽ đến là hành vi bạo lực, tai nạn giao thông và tệ nạn xã hội. Uống nhiều rượu bia, người ta dễ buông thả trong tệ nạn “bia ôm” và bất kể trong vấn đề “an toàn tình dục”. Không an toàn trong hoạt động tình dục chắc chắn vào cửa tử là nhiễm HIV/AIDS.

Khi uống rượu bia vào người ta dễ có cảm tưởng là có thêm “sức mạnh” về tình dục (đương nhiên không bị “xỉn” quá, vì “xỉn” đồng nghĩa với tạm thời bất lực đối với người đàn ông). Chính sự ngộ nhận này đưa đến mối nguy hại cho thế hệ mai sau. Người ta hay mượn rượu bia để đưa đến chuyện ái ân và đã có nghiên cứu cho thấy cha mẹ nghiện rượu là con sinh ra èo uột, kém thông minh, chậm lớn, dễ mắc bệnh tâm thần.

 
%d bloggers like this: