ĐỌC VUI VÀ SUY NGHĨ

Cổ vũ lòng yêu thích các trò chơi hữu ích cho sự luyện tập trí óc trong cộng đồng người Việt

SKY154 – Con Cò viết về bệnh Alzheimer


Tác giả: Con Cò


SÁNG KIẾN NHỎ MÀ ÍCH LỢI LỚN


Trong đời sống hàng ngày, đôi khi một sáng kiến nhỏ nhoi cũng mang lại nhiều ích lợi to lớn. Bài này đề cập tới một mánh khóe vặt để khắc phục một trở ngại lớn trong việc săn sóc người bệnh Alzheimer.

Bệnh Alzheimer tiến triên qua nhiều giai đoan. Mỗi giai đoạn có những trở ngaị riêng.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh chỉ quên ngày giờ. Người nuôi có rất ít trở ngại và trở ngại cũng rất nhỏ. Chỉ cần kiên nhẫn trả lời một số câu hỏi mà người bệnh lập lại nhiều lần (có khi mười lần trong một giờ) tỷ dụ như : “Hôm nay ngày thứ mấy?”

Ở giai đoạn kế tiếp, khi người bệnh quên tới nơi chốn thì nguy hiêm bắt đầu xuất hiên. Nguy hiểm lớn nhất là đi lạc: người bệnh không biết nhà này là nhà mình và lén mở cửa trốn ra ngoài để “về nhà”. Họ có thể chết giữa nắng trưa mùa hè hoặc trong đêm lạnh mùa đông.

Tiếp theo đó là giai đoạ lẫn lộn những vật dụng và sự việc. Trở ngại đi lạc vẫn còn. Công thêm một một số trở ngại nữa: bỏ đồ chơi của con nít (gà, vit bằng plastic) vào nồi đê nấu cháo, giăt áo trong bồn cầu, gỡ màn gío xuống may quần v.v…Nguy hiêm nhất là nan bât quet hoăc bât bếp gây cháy nhà.

Giai đoan kế tiếp:  quên người. Không nhân ra chồng, con, anh em… Ai thân nhất và gần gũi nhất thì quên trước rồi cuối cùng thì quên hết mọi người. Tất cả những nguy hiểm trên (đi lac, đốt nhà…) vẫn còn đó, cộng thêm một số trở ngại rất khó khắc phục. Người bệnh hoang mang cực độ, bất mãn cực kỳ vì tưởng rằng tất cả những người thân đã bỏ rơi mình. Không ăn ngon ngu yên. Không ngừng gây lôn… Không thể kể hết những phiền toái do người bệnh gây ra. Hãy lấy môt ty dụ: không nhân ra chồng, tưởng chồng là một người anh họ, một người bạn của chồng hoặc một người hàng xóm nên từ chối không cho vào bath room giúp đỡ (lúc đi cầu hoăc đi tắm). Thế là muốn tránh được nan bôi bân khắp cùng thì phai vât lôn và bi âu đa.

Giai đoan cuối: quên hết mọi sự. Tuôi tâm trí (mental age) của người bệnh chỉ còn chừng một tuôi. Không tự mình ngồi dậy hoặc đứng dậy được. Không phải không đủ sức đứng dậy mà là sợ ngã không dám đứng dậy vì đã mất hết khả năng giữ thăng bằng. Toilet training không còn nữa. Phai thay tã nhiều lần mỗi ngày. Thay tã cho người Alzheimer khó khăn, vất va gấp chuc lần thay tã cho tre thơ vì người bệnh vừa ngoan cố vừa nặng nề mà mình thì vừa già nua vừa yế́u đuối.

Tóm lai, săn sóc một người Alzheimer vô cùng nhiêu khê. Có hàng trăm trở ngại mà trở ngại nào cũng qúa lớn đối với một người nuôi bệnh vừa già vừa yếu. Dẫu viết cả trăm trang cũng chưa kể hết. Thế nên bài này chỉ thu hẹp vào một trở ngại nhỏ: đối phó với nạn đái dầm ban đêm.

Tóm Tắt Trở Ngại

Thay tã ban ngày cho người bệnh thì đã có người giúp việc.   Trở ngại chỉ có vào ban đêm.
Từ 7pm đến 8am phải thay tã hai lần mà vẫn không tránh được nạn ướt quần áo và ga giường. Cởi quần áo ướt, tháo tã ướt, gỡ ga giường ướt rồi thay bằng quần áo khô, tã khô, ga giường khô tuyệt đối không phải là việc nhẹ nhàng đối với một lão già tám mươi tuổi. Nâng một người bệnh nặng hơn mình vài chục lbs từ giường tới ghế (để thay đồ ướt) rồi từ ghế trở về giường là một cực nhọc rất phức tạp và khó diễn tả. Sự kiện này xảy ra mỗi đêm, có khi hai lần trong môt đêm, tháng này sang tháng no, năm no qua năm kia.

Khắc Phục Trở Ngại

Đã làm hai việc:

A/ Tham khảo tha nhân nhưng không ai giúp mình được điều gì thiết thực.

-Anh em, ban bè không có kinh nghiêm về viêc này nên đã không cho mình good answers.

-Ông psychiatrist điều trị cho người bệnh tuy giỏi chuyên môn nhưng không am hiểu chuyện tã ướt, giường hôi. Ông chi khuyên: “Đưa bà vào nursing home”.

Tới đây xin mở một dấu ngoặc để trình bày những lý do riêng tư khiến mình phải turn down ý kiến hợp lý của ông psychiatrist:

1/ Những lý do cao cả :

a/ Không muốn người thân phải sống vật vờ trong nursing home.

b/ Không muốn lũ con có mặc cảm bất hiếu vì không giúp được bố mẹ (chúng chỉ bất lực).

c/ Muốn là̀m gương cho các con trong cách cư xử với người phối ngẫu.

c/ Cố chịu đựng cực nhọc dăm năm để̀ trả ơn cho một người đã từng chia xẻ ngọt bùi, chua cay với mình trong năm mươi năm.

d/ Đã chót hứa (cách đây hai mươi năm) khi bà thinh cầu rằng: “Em không sợ chết, chi muốn chết trong vòng tay cua anh thôi”.

e/ Nếu đưa vợ vào nursing home thì mình sẽ làm gì trong 24 giờ của mỗi ngày? Thử giải một con toán số́ hoc nho nho: 6 giờ̀ trong nursing home với vợ (kê ca đi, về), 10 giờ ở nhà để làm mọi chuyên cho riêng mình và cho gia đình, còn laị 8 giờ để ngủ. Sẽ ngủ được không? Câu hoi này không có trả lời thỏa đáng (no favorable answer). Hậu qua cua mất ngu trong hoàn canh này thì không thể lường trước được.

2/ Môt lý do thấp hèn:

Tốn phí trong nursing home (Khoang môt trăm ngàn mỗi năm. Ai có low income và không có gia san ngoại trừ cái nhà và cái xe thì sở an sinh xã hội sẽ trả hết tốn phí trong nursing home hoặc trả lương cho người săn sóc bệnh nhân tại gia) gấp đôi tốn phí nuôi tai nhà. Đôi lúc qúa mêt moi mình đã nghĩ tới giải pháp nursing home nhưng lại gạt bỏ ngay sau đó. Không phải sợ tốn thêm tiền. Ở tuôi này cha mấy ai không hiêu rằng tiền bac chi là phù vân .

-Thảo luận với hai cô giúp việc (một cô đang nuôi mẹ tật nguyền và một cô đã từng làm việc nhiều năm trong nursing home) cũng chẳng nhận được ý kiến gì hay. Ho nói rằng trong nursing home luôn luôn có dăm bảy người làm việc ban đêm nên việc thay tã không bao giờ là một vấn đề. Tuy nhiên, từ cuộc thảo luận này đã nảy ra một ý kiến hay: dùng double diapers (một tã vừa khít mặc bên trong và một tã lớn hơn bao bên ngoài). Nhưng tình trạng chỉ khá hơn đôi chút: nhiều đêm nước tiểu vẫn thấm ướt áo quần.

B/ Nghiên cứu thất bại để tìm cách chế ngự

Khám xét double diapers mỗi buổi sáng thì thấy rằng khi quần áo khô thì cả hai tã đều ướt thũng. Khi quần áo ướt thì tã trong ướt thũng còn tã ngoài chỉ ướt sơ. Thì ra hai tã đã so le nhau khi người bệnh nằm lăn lở qúa mạnh. Thế nên nước tiểu, thay vì chảy từ tã trong xuống tã ngoài như mình dự liệu, đã bypass tã ngoài rồi tràn ra quần áo.

Khám xét này đã dẫn đến một sáng kiến hữu hiệu sau đây: tã nào cũng có ba lớp, lớp trong bằng giấy xốp để nước tiểu thấm qua, lớp giữa bằng bông để giữ nước tiểu lại, lớp ngoài bằng nylon để ngăn nước tiểu khỏi thoát ra ngoài. Vậy chỉ cần cắt hai lỗ nhỏ ở̀ đáy của lớp nylon cua tã trong. Nước tiểu từ tã trong sẽ dễ dàng thấm xuống tã ngoài qua hai lỗ nhỏ đó, dù hai tã so le nhau. Kết qua:15 đêm liên tiếp (và sẽ mãi mãi sau này) hai tã cùng ướt đằm mà quần áo vẫn khô queo.

Kêt Luận

Chi môt sáng kiến nho nhoi (cắt hai lỗ nhỏ ở lớp nylon của tã trong) mà giúp được nhiều điều lớn lao sau đây:

1/̀ Không phải thức giấc nhiều lần giữa đêm để khám tã và thay tã. Mình sẽ ngu ngon mỗi đêm.

2/ Không phải thường xuyên giặt ga giường và tẩy mùi hôì của nước tiểu trong phòng ngủ.

3/ Không phải đánh thức người bệnh giữa đêm khuya để thay áo quần làm cho bà nổi giận, la hét, đấm đá. Bà sẽ ngu ngon suốt đêm và ngày hôm sau sẽ tinh táo, khỏe mạnh hơn.

4/ Không bị kiệt sức vì phải nhấc bổng một người nặng hơn mình hai chục lbs.

Tới đây lại xin mở một dấu ngoặc nữa để tường trình một việc làm ngớ ngẩn và nguy hiểm mấy tháng trước. Vì ban thân chi năng 95 lbs mà phải nâng một ngưới nặng 115 lbs nên mình đã cố sức tập tạ ở gym. Tuy đã thành công (nâng nôi 115lbs) nhưng rêm hết cả người. Lúc đó mới nhận ra rằng không nên liều lĩnh làm điều ngu xuân này.

5/ Đã bớt lo âu. Đã thấy thoai mái. Nụ cườì lại tươi trên môi. Đã biến một công việc dơ dáy thành môt nghê thuât.

6/ Hy vọng nuôi vợ tại nhà (không phai bo vào nursing home) cho tới lúc bà chết trong vòng tay mình (như đã hứa) đã sáng sủa hơn.

7/ Các con khoi cần goi bố mỗi buôi sáng đê hoi câu “Đêm qua bố ngu ngon không?” mà chúng đã biết trước câu trả lời tiêu cực.

8/ Sức khỏe, điều trân qúi nhất ở tuổi mình, sẽ vẫn được bảo trì.

Chỉ một sáng kiến nhỏ nhoi mà gây được nhiều lợi ích lớn lao như vậy! Đó là lý do tôi muốn phô biến bài này, hy vọng ai chung cảnh ngộ sẽ có thể dùng được.

Ngày 24 tháng 1 năm 2014

Con Cò

 
%d bloggers like this: